Aby w dniu egzaminu z nerwów nie zwrócić śniadania, powinieneś wcześniej zwrócić uwagę na to, jak ocenia się wszelkie teksty, które musisz stworzyć w ramach CAE.

Kryteria są najpilniej strzeżonym sekretem Uniwersytetu Cambridge i wyjawiając je, ryzykuję bezpieczeństwem swoim i swoich… Tak naprawdę są ogólnodostępne, a ten wpis omawia je i objaśnia wraz z przykładami.

Wszystkie prace CAE są oceniane pod względem tych samych kryteriów:

  • zawartości, czyli tego, czy wykonałeś zlecone zadanie,
  • konwencji, czyli tego, czy dostosowałeś formę do treści,
  • organizacji tekstu, czyli tego, czy zdania i akapity łączą się w jedna logiczną całość,
    oraz
  • języka użytego w tekście – słów, wyrażeń i gramatyki – jego bogactwa i poprawności.

Ponieważ celujesz w najwyższe oceny, powinieneś/powinnaś zastosować się do wytycznych w pierwszej linii poniższej tabeli, żeby w każdej kategorii otrzymać “maksa”.

Tak więc musisz kurczowo trzymać się zadanego tematu. Jeśli temat mówi “wyjaśnij”, musisz wyjaśnić, a nie tylko podać przykłady. Jeśli temat mówi “wyjaśnij i podaj przykłady”, musisz pamiętać o obu celach, w przeciwnym razie zgubisz cenne punkty.

Ważna jest też konwencja. Jeśli masz napisać esej, nie możesz go ubrać w formę raportu, a więc na przykład pisanie w punktach jest zabronione. Ponadto każdy tekst czemuś służy – list ma na celu komunikację zwykle z jednym człowiekiem, recenzja opisuje i ocenia film lub książkę – o ile zadanie o to nie prosi, nie powinieneś/powinnaś w liście rozpisywać się na temat kinematografii lub literatury.

Twój tekst musi też być dobrze zorganizowany. Wszystkie zdania powinny łączyć się w jedną spójną całość. Można tego dokonać, stosując słowa i wyrażenia spajające tekst, na przykład first of all, finally czy moreover, by wymienić tylko kilka i tych najprostszych. Korzystnie jest też zastosować schematy organizacyjne, które rozciągają się na kilka zdań, na przykład pytania retoryczne czy zdania paralelne, czyli opierające się na wielokrotnym powtarzaniu tych samych konstrukcji gramatycznych: My fellow Americans, ask not what your country can do for you. Ask what you can do for your country (John F. Kennedy). Nawet nie będę wspominał o podziale wszelkich tekstów na wyraźne akapity (to ironia, bo o właśnie o nich wspomniałem).

Wreszcie język. Ameryka już dawno odkryta – musisz pochwalić się finezją swojego języka, wykazać, że potrafisz używać zarówno prostych, jak i zaawansowanych słów, wyrażeń i struktur. Jednak sam egzamin to nie poligon ćwiczebny, używaj tylko tych klocków, którymi już wcześniej się bawiłeś. Poważny błąd w nieskomplikowanym zdaniu bądź kilkukrotne nieprawidłowe użycie tego samego wyrażenia będzie cię kosztować punkty.

Zawartość Komunikacja Organizacja Język
5 Praca jest w całości na temat. Wszystkie zadania określone w temacie zostały wykonane 1. Autor(ka) użył(a) konwencji gatunkowych tekstu 2, dostosowując je do zadania, jasno opisał(a) skomplikowane pojęcia. Tekst jest łatwo zrozumiały dla czytelnika docelowego i posiada wszystkie niezbędne cechy gatunku 3. Tekst stanowi spójną całość, dobrze zorganizowaną przy pomocy różnorodnych narzędzi spajających tekst 4 i schematów organizacyjnych 5, umiejętnie dostosowanych do zadania.

 

Autor(ka) prawidłowo i precyzyjnie użył(a) szerokiej gamy słów i wyrażeń 6, w tym tych rzadziej używanych. Autor(ka) wykazał(a) się finezją, doskonałą znajomością i umiejętnym użyciem zarówno prostych 7, jak i bardziej zaawansowanych 8 konstrukcji gramatycznych. Poważne błędy 9, jeśli się pojawiają, dotyczą rzadziej używanych słów lub struktur gramatycznych. Mogą zdarzać się pomniejsze błędy 10.
4 Częściowo spełnione wymagania z poziomu 5, częściowo z poziomu 3. 11
3 Pomniejsze przypadki niezgodności z tematem i/lub pominięcia. Ogólnie biorąc, zadania określone w temacie zostały wykonane. Autor(ka) używa konwencji tekstu umiejętnie, sprawiając że tekst jest zrozumiały dla czytelnika docelowego i właściwie wyjaśnia proste i skomplikowane zagadnienia. Tekst jest spójny i dobrze zorganizowany za pomocą różnorodnych narzędzi spajających tekst 4 i schematów organizacyjnych 5, umiejętnie dostosowanch do zadania, efekt całościowy jest dobry. Autor(ka) użył(a) prawidłowo szerokiej gamy słów i wyrażeń, w tym tych rzadziej używanych. Autor(ka) wykazał(a) się znajomością i umiejętnym użyciem zarówno prostych 7 jak i bardziej zaawansowanych 8 konstrukcji gramatycznych. Poważne błędy 9 pojawiają się rzadko i nie przeszkadzają w zrozumieniu tekstu.
2  Częściowo spełnione wymagania poziomu 3, częściowo z poziomu 1. 12
1 Niezgodność z tematem i dowody na niezrozumienie istoty tematu. Zadania określone w temacie wykonane w stopniu minimalnym. Autor używa konwencji zadanej pracy na tyle umiejętnie, że tekst jest zrozumiały dla czytelnika docelowego i właściwie wyjaśnia proste zagadnienia. Tekst jest spójny i w dużej części dobrze zorganizowany za pomocą różnorodnych łączników i innych narzędzi spajających tekst 4. Autor(ka) użył(a) prawidłowo szerokiej gamy pospolitych słów i wyrażeń, czasami nieprawidłowo używając rzadkich słów i wyrażeń. Autor(ka) wykazał(a) się znajomością i dostatecznym opanowaniem zarówno prostych 7 jak i niektórych bardziej zaawansowanych 8 konstrukcji gramatycznych. Poważniejsze błędy 9 nie przeszkadzają w zrozumieniu tekstu.
 0 Tekst nie na temat. Żadne z zadań określonych w temacie nie zostało wykonane.

1 Np. opisz X, wyjaśnij Y.
2 Styl, organizacja, poziom formalności.
3 Np. złożenie skargi, opisanie alternatyw itp.
4 Np. wyrzutnia: The first teenage boy comes from the north, the second [teenage boy] from the south. Lub substytucja: There are three cars in the picture. The one in the middle…, itp.
5 Np. akapitów czy też pytań retorycznych dla wprowadzenia nowych zagadnień.
6 Synonimy, związki frazeologiczne, kolokacje.
7 Podstawowe czasy, często używane słowa i wyrażenia, dużo powtórzeń.
8 Użycie szerokiej gamy czasów gramatycznych, zdania złożone (with noun clauses: I have met the man who won the lottery), w tym względne (My wife, who is not yet fourty, is an excellent swimmer…), strona bierna (I was born to make you happy).
9 Tzw. errors.
10 Tzw. slips.
11 Na przykład autor(ka) pokazał(a), że doskonale zna konwencje eseju, ale nieprecyzyjnie użył(a) języka (the results were not satisfied zamiast satisfying).
12 Na przykład autor(ka) wykazał(a) się dobrą znajomością języka, używając też skomplikowanych wyrażeń i konstrukcji gramatycznych, ale napisał(a) nie na temat.

Tabela wymagań powstała w oparciu o wytyczne z oficjalnej strony Uniwersytetu Cambridge dotyczącej CAE, ale nie jest ich dokładnym tłumaczeniem. Chciałem, żeby była ona przystępna dla każdego, kto póki co nawet tylko rozważa podejście do egzaminu. Najważniejsze różnice pomiędzy poziomami punktacji wytłuściłem w tabeli.

Pierwszym tekstem, który wrzucimy na ruszt, będzie sprawozdanie (raport).